Home » Eetbare Siertuin

Tag: Eetbare Siertuin

Smaakvolle planten voor je tuin

Zaterdag 23 juni ben ik natuurlijk aanwezig bij het leuke tuinevenement van Mergenmetz, Het St. Jansfeest. St. Jan is een belangrijke datum voor de natuur en tuin en wordt gevierd rond de langste dag. Wie St. Jan was lees je hier .

Welke planten neem ik mee?

Voor verkoop op 23 juni neem ik een aantal mooie en smaakvolle planten mee. Bijna allemaal vaste planten, eigen biologisch kweek en een paar smaakvolle 1- jarige.

Agastache cana ‘Heather Queen’- Dropplant
Apios americana – Amerikaanse grondnoot
Campanula lactiflora – Klokjesbloem
Hablitzia tamnoides – Kaukasische rankspinazie
Ligusticum scoticum – Schotse lavas
Mertensia maritima – Oesterblad
Salsola soda – Monniksbaard, Italiaanse zeekraal of Agretti
Silaum silaus – Weidekervel voor natte voedselrijke grond
Oxalis tuberosa – Oca
Tagetes minuta – Huacatay, Black Peruvian Mint
Zingiber mioga – Mioga gember

Tot zaterdag 23 juni op het St. Jansfeest van Mergenmetz!

De Eetbare Siertuin 5 jaar later

Mergenmetz en de start van de Eetbare Siertuin

In 2012 las ik op de site van Mergenmetz het verhaal van hun nieuw aan te leggen eetbare bostuin. Hierin vroegen ze, na afzeggen van anderen, of er iemand kon meedenken aan een beplantingsplan. Ik heb hierop gereageerd en na een gesprek ben ik het avontuur aangegaan. Hoe de start verder gegaan is kan je hier lezen.

Het beplantingsplan

De winter van 2012-2013 heb ik gewerkt aan het beplantingsplan, rekening houdend met de ligging van de tuin, de grondsoort en de voor mij nog nieuwe permacultuurprincipes. In De Eetbare Siertuin van Mergenmetz ben ik uitgegaan van een ontworpen ecosysteem gebruikmakend van meerjarige, eetbare planten. Behalve eetbaar groeien er ook heilzame planten en nutsplanten. Nutsplanten zijn, in deze tuin, planten die stikstof binden of diep wortelen en zo mineralen uit de diepere grondlagen naar boven brengen. Door mulchen met deze planten of na afsterven in de herfst komen deze stoffen vrij voor de andere planten in de tuin.

Plantenlijsten en combinaties maken

Op papier kwam daar een plantenlijst uit waarna ik het beplantingsplan verder ben gaan uitwerken. Met het maken van plantcombinaties moet er rekening gehouden worden met de groeiomstandigheden zoals lichtbehoefte, groeiwijze van planten zoals polvormig, zodevormig, uitlopers e.d. De keuze van grondsoort is een gegeven. Verder waren er natuurlijk richtlijnen van Buro Harro waar rekening mee gehouden moest worden. Waar konden bijv. bomen en struiken staan en welke hoogte van beplanting op sommige plekken i.v.m. bijv. zichtlijnen.

Uitgangspunt plantcombinaties

Mijn uitgangspunt voor de plantcombinaties is om zoveel mogelijk tuinplanten uit land van oorsprong bij elkaar te zetten. Dus Aziatische planten, Mediterrane planten, planten uit Midden- Amerika, Europese en natuurlijk, onze inheemse beplanting. De geselecteerde planten zijn dus allemaal geschikt op zandgrond in zon of halfschaduw. De hoeveelheid schaduw voor de echte bosbeplanting is beperkt en een voldoende humuslaag om vocht vast te houden begint nu na 5 jaar pas een beetje te ontstaan. We hebben bij aanvang geen tot weinig grondverbetering toe gepast, ook al stond er in de vorige oude tuin grote groepen rododendron en taxus die nagenoeg geen humus opleveren. Hier hadden we achteraf meer rekening mee kunnen houden.

Bomen en Heesters

Er groeien nu zo’n 63 soorten bomen en struiken in de tuin. Ze zijn allemaal goed aangeslagen en groeien redelijk tot goed. Benieuwd welke? Kijk hier. Omdat de Eetbare Siertuin groot is (zo’n 1500m2 ) kunnen hier aardig wat bomen en struiken geplant worden. In een aantal oude grote bomen laten we klimmers groeien. Wij hebben hiervoor gekozen om zo een natuurlijke uitstraling van de tuin te houden. In je eigen tuin kan dit natuurlijk prima een trellis of pergola zijn.

Geen bos nodig om een eetbare tuin te maken.

Vaste planten

In de tuin is de hoeveelheid vaste planten met 1- en 2-jarige, qua aantal het grootst, 142 soorten. Je hoeft echt geen bos aan te planten om aan permacultuur te doen. Eetbare planten kunnen ook hun oorsprong hebben van de Prairie, Steppe of Bloemenweide. Zelfs in de bergen en langs de kust groeien heerlijke eetbare vaste planten. De natuurlijke groeiplek en groeiomstandigheden van planten kan je veel informatie geven over of deze planten bij jou in de tuin kunnen groeien. Met de juiste plant op de juiste plek tuinier je met de natuur mee.

Onderhoud

Met de natuur mee tuinieren houdt niet perse in dat je geen onderhoud hoeft te plegen. Juist in het begin was ik daar meerdere dagen per week mee bezig. De beplanting was nog niet sluitend en bepaalde inheemse kruiden, kruiden die we eigenlijk niet in de eetbare tuin willen hebben, groeide net wat harder dan de ingeplante beplanting. Zo was er een overschot aan kweekgras, pispot, schapenzuring, kleefkruid, en zevenblad. Ik weet het, allemaal eetbaar of nuttig maar hun groeikracht is net wat te heftig ten opzichten van de andere planten. Wekelijks met de hand eruit halen voordat ze in bloei komen is nog steeds een terugkerende bezigheid. De plek waar deze planten wel mogen groeien is in het inheemse gedeelte en in de ruigte langs de randen van de tuin. Gelukkig is de Eetbare Siertuin daar groot genoeg voor.

Waar komen de planten uit de Eetbare Siertuin vandaan?

De meeste bomen en heesters komen van Plantentuin Esveld, een aantal van kwekerij Bulk en Lowgardens nurseries. De vaste planten van Kwekerij De Hessenhof, Puur Aroma. Een aantal niet gangbare vaste planten heb ik in de loop van de jaren zelf op gekweekt. Sowieso zaai ik ieder jaar weer interessante 1-jarige voor de herboristen of als nieuw uit te proberen eetbaar gewas. Zo hebben we al eens Quinoa, Sorghum, Landwier, Chia en Teff in de tuin gehad. Voor deze 1-jarige hebben we een apart stuk van de tuin gereserveerd. 1-jarige die zich zelf uitzaaien en de winter door komen mogen in de hele tuin staan.

Na 5 jaar

De komende jaren zal ik minder actief in de Eetbare Siertuin zijn en zal mijn rol meer begeleidend worden. Het opkweken van nieuwe eetbare vaste planten blijf ik voor de tuin doen. Wil jij helpen in deze interessante eetbare siertuin vol met permacultuur gewassen? Neem dan contact op met Norbert Mergen.
Wil je meer te weten komen over welke planten allemaal eetbaar zijn of wil je zelf een beplantingsplan met eetbare vaste planten. Volg dan eens een workshop ‘Maak je siertuin eetbaar’ of bel me eens voor afspraak. Anthonetta van Bergenhenegouwen 06-53573526

LENTeMARKT 5 mei 2018

 

Komende zaterdag is er weer een LENTeMARKT in Warmoes de historische tuinderij in Lent. Ik sta er ook dit jaar weer met mijn smaakvolle planten voor je eetbare siertuin. Welke?

Plantenlijst voor de LENTeMARKT.

Alle planten zijn meerjarig vaste planten voor in de tuin. De meeste zijn eetbaar, een enkele zoals wede wordt als verfplant gebruikt. Ben je op zoek naar de Chinese mahonieboom, de oca, mitsuba of een zeekool? Ik neem ze mee. Klik hier voor de hele lijst.

Tot zaterdag op de LENTeMARKT in Lent. Je vindt me vooraan bij de ingang, kraam nummer 3. Andere deelnemers vindt je hier.

 

 

Aanbod planten St. Jansmarkt zaterdag 24 juni

St. Jansmarkt bij Mergenmetz

Zaterdag 24 juni organiseren Mergenmetz en Bloemen in de tuin weer een St. Jansmarkt.  Sint Jan is een belangrijke datum voor de natuur en tuin. Sint Jansdag was vroeger een algemeen erkende feestdag. In deze periode hadden de tuinders en boeren tijd om feest te vieren. De avond ervoor werden “Sint Jansplanten” gerooid : Sint Janskruid, Artemisia-Bijvoet, Verbena-IJzerkruid, allemaal planten met een bijzondere kracht. Hiervan werden Sint Janskronen gevlochten en boven de huisdeuren gehangen. Deze kransen werden gezien als machtige tover- en liefdesmiddelen. Een aantal van de kruiden werden ook gebruikt voor hun heilzame werking. In de natuur lopen rond Sint Jan volgroeide bomen en struiken vaak opnieuw weer uit : de zogenaamde “Sint Jansloten”. De asperge mag na Sint Jan niet meer gestoken worden en de rabarber niet meer geplukt.

Onze gasten

Op deze dag komen Peter Vanlaerhoven van Lowgardens nurseries, Herboriste& Wildplukster Marion de Kort, Cokkie van Leeuwen van Frutti Confetti en Herboriste Elvira van Tinteren vertellen over hun planten en kruiden met hun heilzame en/of smaakvolle werking.  Norbert kan je alles vertellen over zijn schitterende moestuin en ik, Anthonetta, zal bij voldoende aanmelding, een rondleiding geven in De Eetbare Siertuin. Meer info over onze dag vind je hier op de site van Mergenmetz.

Welke planten neem ik mee

Voor de eetbare siertuin neem ik zaterdag 24 juni weer een aantal smaakvolle planten mee. De meeste zijn meerjarige, vaste planten en passen prima in een border in combinatie met andere tuinplanten.

Chenopodium bonus-hendricus – Brave Hendrik
Gynostemma pentaphyllum – Onsterfelijkheidskruid of Jiaogulan
Hablitzia tamnoides – Kaukasische rankspinazie
Lavandula multifida- Bonenkruidlavendel
Tropaeolum tuberosum- Mashua
Malva sylvestris- Groot kaasjeskruid
Myrica pensylvanica – Wasgagel
Oxalis tuberosa – Oca
Plantago major ‘Purpurea’ – Roodbladige weegbree
Potentilla anserina – Zilverschoon
Sanguisorba minor – Kleine pimpernel
Silybum marianum – Mariadistel
Sium sisarum – Suikerwortel, Skirret
Toona sinensis –  Chinese mahonie
Verbena officinalis – IJzerhard

Tot zaterdag! Anthonetta van Bergenhenegouwen

 

 

 

 

 

 

Plantenverkoop zaterdag 20 mei

Plantenverkoop

Zaterdag 20 mei is er bij Mergenmetz een ‘plantjesmarkt’. De IJsheiligen zijn het land uit en alles mag buiten uitgeplant worden. Dit zijn de planten tijdens onze plantenverkoop.

Voor de moestuin

  • een aantal courgetteplanten,
  • Oca,
  • Yakon,
  • Mashua,
  • Sorghum
  • Zwarte kerstomaten: ‘Black Cherry’

Voor De Eetbare Siertuin

Vaste planten:

  • Allium roseum, roze bloeiend uitje, eetbare bloem, blad en broedbolletjes.
  • Angelica archangelica, engelwortel
  • Brave Hendrik
  • Dragon
  • Hablitzia, kaukasische rankspinazie. Eetbaar blad en jonge scheuten. Klaarmaken als spinazie.
  • Mentha spp. , Munt assorti
  • Plantago major ‘Purpurea’, roodbladige weegbree. Jong blad in sla en bloemknopjes zijn eetbaar
  • Potentilla anserina, zilverschoon. Levert eetbare knollen.
  • Sium sisarum, suikerwortel is een meerjarige plant waarvan in het najaar/ winter de dunne wortels geoogst worden.

Heesters:

  • Catalpa ovata, goede bijenplant. Eetbare bloemen en peulen
  • Eleutherococcus sieboldianus. Ukogi,Familie van Ginseng. Krachtwortel. Het jonge blad wordt gegeten en van de gedroogde bladeren is een thee te maken.
  • Myrica pensylvanica. Wasgagel, vervanger voor laurier
  • Rubus spectabile ‘Olympic Double’, Mooie sierheester met kleine oranje braampjes.
  • Ribes malvaceum, een ribes waarvan het blad in kruidenthee wordt gedaan. Heel lekker met munt.
  • Schisandra spenanthera. Mooie klimmer met pittig smakende oranje bloemen. Het jonge blad is lekker op een broodje kaas.
  • Toona sinensis, de Chinese mahonieboom. Blad smaakt naar uiensoep.
  • Xanthoceras sorbifolia, Chinese kastanje een sierlijk witbloeiende heester waarvan de zaden gegeten worden.

 

2017 gaat een botanisch jaar worden (3)

2017 wordt een botanisch jaar.  In de Botanie, de plantkunde wordt de meerwaarde van planten onderzocht. Deze planten werden verzameld in de Botanische Tuinen. Nieuwsgierig naar planten en hun toepassingen?  Bezoek in 2017 de Botanische Tuinen en De Eetbare Siertuin van Mergenmetz. Ga eens een hapje eten in bijv. De Nieuwe Winkel en let op je drankje tijdens een van de vele festivals komende zomer. Lees hier (1) en hier (2) meer over de botanische inspiratie van 2017

Hortus Haren

 

Botanie, plantkunde

De meerwaarde van planten is interessant. Een plant is meer dan alleen plant. Mijn interesse gaat, beroepshalve, uit naar de decoratieve waarde van de planten. De laatste jaren zijn daar de heilzame werking en welke planten eetbaar zijn bij gekomen. In de Oudheid werden veel bekende kruidachtige planten gekweekt als remedie tegen ziekten. Je vond deze planten in de kloostertuinen. De kruidentuin van het Openlucht Museum in Arnhem is 1 van de 24 Botanische Tuinen waar veel informatie te vinden is. Een andere is De Kruidhof in Friesland.

De medicinale kruidentuin van Karel de Grote. In het Openlucht Museum

 

Kwekerijen en tuinen vol smaakvolle planten

In Doorwerth ligt de Eetbare Siertuin van Mergenmetz ( een voedselbos). Ik verzorg daar al jaren de tuin, vol met bekende tuinplanten. Alle planten in deze tuin zijn eetbaar. De bloemen, bladeren, zaden, wortel en/of vruchten. Ieder jaar probeer ik de collectie eetbare planten aan te vullen. Ik kweek ze zelf of ik bezoek speciale kwekerijen. De tuin in Doorwerth is in het voorjaar en zomer regelmatig open. In 2017 gaan we weer leuke activiteiten organiseren. Houd de agenda in de gaten. Ben je op zoek naar eetbare planten? Kom dan eens langs. Een klein aantal gekweekte planten heb ik voor de verkoop. Voor heesters en bomen met meerwaarde kan je goed terecht bij kwekerij Lowgardens en bij kwekerij Arborealis.

Kwekerij De Hessenhof

Afgelopen zomer heb ik voor Hans & Miranda Kramer van kwekerij De Hessenhof in Ede hun sortimentslijst doorgelopen om uiteindelijk van zo’n 500 planten te beschrijven wat eetbaar is. Deze informatie komt in de loop van 2017 op hun website beschikbaar. De Hessenhof is een biologische vaste plantenkwekerij.

In een voedselbos horen vaste planten thuis in de kruidlaag. Het sortiment van Hans en Miranda bevat een groot aantal planten geschikt voor de schaduw en halfschaduw. Is je tuin niet groot genoeg voor een bos? Geen probleem, een voedseltuin zonder bomen kan ook. Op de kwekerij zijn (eetbare) planten te vinden die hun oorsprong hebben uit een weide of een prairie. Belangstelling voor wat allemaal mogelijk is in je eigen tuin? Ga dan eens mee naar De Hessenhof. Voor een rondleiding en/of volg een cursus Beplantingsplan voor een eetbare siertuin bij me. Kan je alles voor een botanische keuken uit je eigen tuin oogsten. De eerst volgende workshop ‘Maak je siertuin eetbaar’ is 25 maart 2017. Lees er meer over en meld je hier aan. Bij voldoende belangstelling kunnen we een week later naar De Hessenhof.

2017 gaat een botanisch jaar worden (2)

2017, een botanisch jaar in de keuken. Al eens siroop van dennennaalden, viooltjes of seringen in je cocktail gehad? Dahliaknol of scheuten van de hosta gegeten? In 2017 gaat er meer gekookt worden met, voor ons bekende, tuinplanten. De inspiratie voor keuken en drankjes komt uit de botanische tuinen.

In de horeca wordt behalve met groente en kruiden steeds vaker gewerkt met planten, bloemen en kruiden uit de natuur. Wildplukken wordt door steeds meer mensen gedaan, voor de horeca maar ook voor eigen gebruik. Door de bloeiende belangstelling voor voedselbossen waar, in verschillende lagen, bekende en onbekende fruit en notenbomen, struiken en kruidachtige planten groeien, ziet ook de horeca meer mogelijkheden voor deze ‘nieuwe’ smaken. Een restaurant die in Nederland de Botanische keuken op de kaart zet is De Nieuwe Winkel in Nijmegen. Wil je thuis in je keuken aan de gang met eetbare wilde planten?Schaf dan eens een kookboek aan van bijv. Marion de Kort over Eetbare Wilde Planten. Op de site van Mergenmetz vindt je meer boeken en recepten met de oogst uit de Eetbare Siertuin.

Er worden niet alleen gerechten gemaakt met deze nieuwe smaken maar ook in drankjes, cocktails en siropen wordt geëxperimenteerd met kruiden, fruit en specerijen. Dit is niet echt vernieuwend. In de Oudheid werden veel bekende kruidachtige planten gekweekt als remedie tegen ziekten. In het eten maar vooral ook in alcohol, als drankje gedronken. Vooral in Duitsland is de Schnapps bekend, sterke drank met kruiden of vruchten. In Engeland heb je de gin en jenever in Nederland. Jenever wordt van jeneverbessen en alcohol gemaakt en de Engelsen maakte van jenever een gin, alcohol met ‘botanicals’. Botanicals is een verzamelnaam voor alles wat plantaardig is en gedistilleerd kan worden. Dit kunnen bloemen, zaden, wortels en kruiden zijn.

 

Op zoek naar inspiratie? Dit boek beschrijft een groot aantal planten en mogelijkheden.
Voor alcoholvrije cocktails

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Flowerpower in het glas

Het leuke is dat je zelf ook aan de gang kan gaan om deze drankjes of cocktails te maken. Presenteer ze met verse bloemen en kruiden in een glas. Dat kan met alcohol maar ook zeker zonder. In Nederland maakt De Bloesembar de mooiste en lekkerste drankjes, waar er maar wat te vieren valt. Kwekerij de Bierkreek levert zijn biologisch gekweekte rozen aan een distillateur die er een Dutch Rose Gin van maakt. In Engeland zijn er al meer mensen en bedrijven die dit soort drankjes maken en serveren. Een naam die ik tegenkwam is Seedlib , The world’s first non-alcoholic spirits. Een volwassen alcoholvrij drankje waarmee lekkere cocktails gemaakt kunnen worden. Gedistilleerd in oude koperen potten zoals Apothekers het vroeger deden.  Het bedrijf gaat komende Chelsea flowershow meedoen met een tuin. Hieronder zie je alvast hoe de tuin eruit gaat zien.

De volgende keer vertel ik waar deze planten gekweekt worden want smaakvolle planten horen gewoon thuis in iedere tuin.

 Volgende keer: 2017 gaat een botanisch jaar worden (3). Kwekerijen met smaakvolle planten.

Tuin van Seedlip op de Chelsea Flowershow in 2017

 

foto tumbnail Buzzfeed

 

 

 

Open tuin De Eetbare Siertuin van Mergenmetz

Zaterdag, 23 april is van 10:00 uur tot 17:00 uur de Eetbare Siertuin van Mergenmetz weer geopend.

Is het niet heerlijk om alles weer boven de grond uit te zien komen, de eerste blaadjes aan de bomen te zien verschijnen, de eerste bloemetjes. Het is een feest!
Look-zonder-look, zuring, chicorei, hondsdraf, daslook, weegbree, paardenbloem, zevenblad, brandnetel, blaassilene, brave hendrik, de laatste magnoliabloemen, de eerste scheuten van de Japanse duizendknoop, postelein, bloemen van de judaspenning, jonge blaadjes van beuk en linde, ….. er is zo veel!

Sleutelbloem & Bosaardbeitje

Onze tuinen zijn vandaag voor de eerste keer open voor bezoek en u kunt proeven van de eerste voorjaarsgroenten, scheuten en blad. En zijn onkruiden werkelijk on-kruiden? Cokkie van Leeuwen (Frutti Confetti) en Elvira van Tinteren (Herboristengilde) vertellen en hebben kleine bijzondere hapjes gemaakt. Vandaag ook verkoop van de smaakvolle planten van Bloemen in de tuin. Hier is een lijst van de planten, je vindt de planten op het terras, voor de moestuin.

In de tuin

Wandel rond door de moestuin, de eetbare siertuin en de herboristentuin. Elvira van Tinteren, Norbert Mergen en Anthonetta van Bergenhenegouwen lopen wel ergens rond om uw eventuele vragen te beantwoorden. En bezoek de keuken, achter in de tuin, om te proeven.

In de keuken

Cokkie van Leeuwen van Frutti Confetti en Smaakpalet bereidt in de keuken enkele kleine voorjaarsgerechtjes. Die mag u proeven. Cokkie laat zich verrassen door de smaken en kleuren van het voorjaar in deze mooie tuin. Wat kunt u verwachten (maar niets is zeker): een kruidige voorjaarssla met fijne dressing. Of een reepje Turks brood met pesto van voorjaarsplanten of een frisse kruidenboter, versierd met een bloempje? Of een voorjaarssoepje van brandnetel en kruiden. Misschien wel brandnetelschips. Geniet u mee?

Voorjaarsplanten

door Elvira van Tinteren, lid van bestuur Herboristengilde Nederland

Zoveel voorjaarsplanten, maar wat zijn dat nu eigenlijk?
Het zijn de eerste wilde kruiden/groenten die boven de grond komen na een winterperiode. Deze planten bevatten met name in het voorjaar hoge concentraties vitamine C (vaak zelfs meer dan citrusvruchten). Naast de vitamines bevatten ze ook veel waardevolle mineralen, groeihormonen en andere groeistoffen. Het gehalte aan waardevolle en geneeskrachtige stoffen is in dit seizoen beduidend hoger dan in de latere groeistadia. Het gebruik van deze groeikrachtige, jonge plantjes op welke manier dan ook, zet de organen (lever, darmen nieren, longen en huid) aan tot het afbreken en uitscheiden van opgehoopte afvalstoffen. De verschillende planten stimuleren daarbij verschillende organen. Dat geeft een welkome reiniging na een winter waarin men minder buiten is geweest, minder in beweging is geweest, minder zon heeft gehad en minder verse groenten van het land heeft gegeten.
Om er een paar te noemen:

  • Paardenbloem
  • Brandnetel
  • Hondsdraf
  • Weegbree

 Lees hier meer over bovenstaande planten.

Onlangs, op 5 april, zijn er ook Bonte Bentheimer biggen geboren. Zo schattig, komen jullie kijken. Bonte Bentheimers

En als je toch bij ons bent, bij de Boschhoeve is het Lentemarkt en bij de Ommuurde tuin wordt pootgoed verkocht.

 

 

 

 

Smaakvolle planten 2016

Eetbare planten in je tuin? De volgende planten zijn bij mij verkrijgbaar. Dit jaar sta ik op een paar markten zoals de LENTeMARKT te Lent (30 april) en op de Groenmoesmarkt (20 maart) in Oirschot. Voor andere markten, hou de agenda in de gaten. Planten zijn ook dit jaar weer verkrijgbaar bij MergenMetz, tijdens diverse activiteiten in de tuin en op afspraak. Ik heb geen grote voorraad en verder in het seizoen komen er nog nieuwe smaakvolle planten bij.

Vaste Planten:

Achillea millefolium                     1000-blad
Agastache rugosa                           Koreaanse munt
Allium cernuum                             Knikkend Amerikaans look
Allium fistulosum                          Grove Bieslook, Welsh Union
Allium neapolitanum                   Bruidsuitje
Allium roseum
Allium tuberosum                          Chinese Bieslook
Allium ursinum                               Daslook
Bunias orientalis                             Turkse Raket
Brassica oleracea var. ramosa   Eeuwig moes
Chenopodium bonus-henricus  Brave Hendrik
Crithmum maritimum                 Zeevenkel
Dianthus carthusianorum          Karthuizer Anjer
Hablitzia tamnoides                       Kaukasische rankspinazie
Hemerocallis                                     Eendagslelie
Hesperis matronalis                      Damastbloem
Lathyrus sativus                              Lathyrus erwt
Melissa officinalis                          Citroenmelisse
Mentha                                                 Munt diverse soorten
Mertensia maritima                       Oesterblad
Oxalis triangularis                          Klaverzuring
Primula veris                                     Gulden Sleutelbloem
Rumex sanguineus                         Bloedzuring
Salvia elegans                                   Honingmeloensalie
Salvia officinalis                             Salie
Sanguisorba minor                        Kleine Pimpernel
Silene vulgaris                                 Blaassilene, Stridolo
Sium sisarum                                   Suikerwortel
Smyrnium olusatrum                  Zwartmoeskervel
Tradescantia ohiensis                  Eendagsbloem
Verbascum blattaria                     Mottenkruid    (bijenplant)
Zizia aurea                                         Gouden Alexanderbloem

Knollen:

Apios americana                               Amerikaanse Aardnoot
Stachys affinis                                   Crosne
Tropaeolum tuberosum                 Mashua

Heesters:

Atriplex halimus                                           Zoutmelde
Atriplex canescens                                       Zoutmelde
Akebia trifoliata                                            Akebi
Chaenomeles cathayensis                        Chinese Kwee
Eleutheracoccus sieboldianus                Ukogi
Gaultheria fragantissima                        Bergthee
Hydrangea serrata oamacha                  Berghortensia Oamacha
Lonicera caerulea kamtschatica           Honingbes
Myrica pensylvanica                                  Wasgagel
Prunus spinosa ‘Rosea’                              Sleedoorn
Prunus tomentosum                                  Nanking Kers
Rhus aromatica
Schisandra sphenanthera                       Wu-Wei-Zi
Xanthoceras sorbifolium

Saffraan – Crocus sativus

Saffraan – Crocus sativus

Saffraan in De Eetbare Siertuin
Saffraan in De Eetbare Siertuin

Safran ( Frans, Duits), Zafferano (Italiaans), Açafrão (Portugees), Azafrán (Spaans), Fan hong hua (Chinees), Ya faran ( Thais).

Crocus_sativus_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-194

De crocus sativus is een bolgewas uit de lissenfamilie (Iridaceae). Deze krokus bloeit, niet zoals de meeste krokussen in het voorjaar maar, in het najaar. Safraankrokus komt in het wild niet voor maar is waarschijnlijk zo’n 4000 jaar in de late bronstijd ontstaan als een mutatie uit een crocus cartwrightianus, een krokus soort die in Griekenland in het wild voorkomt. Op Kreta en in Griekenland werd saffraan dus al in de oudheid gekweekt en was een belangrijk specerij en een oranje-gele kleurstof. De naam saffraan is afgeleid van het Arabische woord voor geel: zafarán of za’fran. Vanuit Griekenland is saffraan verspreid naar Egypte, Perzië en door Alexander de Grote met zijn troepen naar Azië gebracht. Bij de val van het Romeinse Rijk, werd de saffraan teelt door de Moren naar Europa gebracht, eerst in Spanje en later in Frankrijk en Zuid-Italië. Verdere geschiedenis kan je hier lezen.

Fresco Aktrotiri Griekenland
Fresco Aktrotiri Griekenland foto: wikipedia

 

Saffraan in eigen tuin

Saffraankrokus groeit in kalkrijke, droge grond. Het liefst heeft de saffraan hete, droge zomers nodig en koude winters. Onze nazomers/najaar zijn meestal te nat en te koud maar afgelopen jaren hebben we een droge nazomer gehad en in De Eetbare Siertuin van MergenMetz kwamen de krokussen in bloei. Wil je het zelf ook proberen, de krokussen zijn zeer geschikt om in potten te kweken. Potten zijn makkelijker op een zonnige droge plek in de tuin te plaatsen en met de juiste grond te vullen. Vanwege de late bloei zullen de bijen je ook dankbaar zijn als ze in je tuin groeien. In landen zoals India, Iran, Italië, Marokko en Spanje wordt op grote schaal Saffraan gekweekt.

Saffraan oogst
Saffraan oogst

 

Hoe oogst je je eigen Saffraan?

Saffraan bloeit, in 1 tot 2 weken, eind oktober, begin november. De bloemen openen vroeg in de ochtend bij zonsopgang en omdat de bloem snel verwelkt moeten ze voor 10:00 uur geoogst worden omdat ze anders hun aroma en kleur verliezen. (Hopelijk regent het niet rond de periode dat ze in bloei staan anders zorg dat de pot onder een afdakje op een zonnige plaats staat.) Je kan de bloem oogsten en daarna de stempels (die 3 bruin/oranje draden) eruit halen. De stempels moeten vervolgens gedroogd worden omdat ze een hoge vochtigheidsgraad hebben. Je kan ze ouderwets roosteren op een fijnmazige rooster boven een vuurtje maar het kan ook in de oven. Lees hier meer over het drogen.

Saffraan
Saffraan

Waarom is saffraan duur?

Om 1 kilogram saffraan te oogsten zijn ongeveer 85.000 bloemen nodig. De stempels worden handmatig geoogst en ‘geplukt’ en is zeer arbeidsintensief. Door het roosteren krijgen ze hun bekende uiterlijk maar er blijft maar 20% over van het gewicht van de verse stempels, een kilo stempels levert dus 200 gram saffraan voor consumptie.

Gebruik in de keuken:

Saffraan smaak is zoetig en een beetje hooi achtig maar wordt vooral in gerechten gebruikt voor de geel/oranje achtige kleur die saffraan afgeeft. Saffraan wordt in verschillende wereldkeukens gebruikt. De Perzische, Indiaanse, Arabische, Turkse maar ook de Europese keuken. Bekend is de Paella uit Spanje en de Bouillabaisse uit Frankrijk. In India zit het vaak in de rijst en curry gerechten. De kleurstof wordt ook gebruikt in de productie van boter, kaas en de patisserie, sauzen en likeuren.

Voor een “goedkopere” gele kleur in de gerechten worden ook andere plantaardige vervangers gebruikt bijvoorbeeld Safloer ( Carthamus tinctorius), Annatto ( Bixa orellana) en Geelwortel – Koenjit ofwel Kurkuma ( Curcuma longa) gebruikt. Behalve dat ze gerechten een kleur geven wordt Saffraan ook als weefsel kleurstof gebruikt in India en China.

Saffraanteelt in Spanje maakt op dit moment weer een comeback nadat het een aantal jaren geleden, vanwege het arbeidsintensieve werk en de groeiende welvaart, bijna verdwenen was. Vroeger werd met de opbrengst van de teelt een bruiloft betaald, gespaard voor een huis of luxe goederen. In de huidige Spaanse economie is elke verdienste weer meegenomen. Via YouTube kwam ik dit filmpje tegen een Documentary filmed by Adeline and Robert Royal, 2010.