Home » eetbare tuin » Pagina 3

Tag: eetbare tuin

Plant: Rozen

Juni is een maand waarin veel rozen bloeien. Alhoewel ik dol ben op tuinrozen, vooral de Austin rozen, heb ik er maar twee soorten in mijn tuin. De rosa glauca en de rosa ‘ Lavender Pinocchio’.  Eerlijk gezegd kan ik geen keus maken uit de vele mooie tuinrozen maar voor komend jaar ga ik er toch nog één kiezen.

Rosa 'Lavendel Pinocchio' Rosa ‘Lavender Pinocchio’   Rosa glauca,r.sivá, Evropa 2,5 m, 4 cm Rosa glauca

 

Voor de eetbare bostuin van Mergenmetz heb ik advies gevraagd aan de enige biologische rozenkwekerij in Nederland ‘De Bierkreek’ in Ijzendijke. Behalve de rozenbottels kan je ook de bloemen van rozen eten. ( wel zeker van zijn dat ze biologisch gekweekt zijn)

De tuin in Doorwerth bestaat uit arme zandgrond maar in een eetbare bostuin mogen rozen natuurlijk niet ontbreken. Rozen houden van een goede tuingrond dus een beetje advies van een kenner over de keuze spreekt voor zich. ( lees hier alles over mest op maat)

Zelf had ik al een beetje voorwerk gedaan en dacht aan een damascener roos, een rosa villosa en een rosa rugosa.

Rosa gallica officinalis wordt al eeuwenlang gebruikt en is een van de oudste gecultiveerde roos. Hij werd al geteeld door de Grieken en de Romeinen en werd veel gebruikt in middeleeuwse tuinen. Eén nadeel, de gallica’s bloeien maar kort ong. 6 weken per jaar. Hans van Hage van ‘De Bierkreek’ adviseerde ons de ‘Quatre Saison’, een damascener, geurend en meerdere malen bloeiend per jaar. Een ouderwetse, historische roos die prima te verwerken is tot gelei, jam of in de salade.

Quatre Saison Rosa ‘Quatre Saison’

Voor de bottels adviseerde Hans van Hage ons de pomnifera, ook wel villosa genoemd. De bloei is niet spectaculair maar de bottels hebben veel vruchtvlees en zijn smakelijk. Ze rijpen half tot eind augustus. Een andere die we in de tuin hebben geplant is de rosa rugosa ‘Bourgogne’, een langwerpige bottel die, als borrelhapje,  goed te vullen is. Een lage brede struik die éénmalig bloeit en waarvan de bottels lang aan de struik blijven.

Pomifera Rosa pomnifera     Bottel pomifera Rosa pomnifera bottels

Rosa 'Bourgogne' bloei Rosa ‘Bourgogne’   Rosa 'Bourgogne' Bottel Rosa ‘Bourgogne’

 

De andere bottelroos voor armere gronden is de rosa ‘Georg Ruf’, deze rugosa bloeit met paarse bloemen die sterk geuren. De struik wordt ongeveer 1 meter hoog en hebben grote bottels.

Georg Ruf Rosa ‘Georg Ruf’    Bottel Georg Ruf ‘Georg Ruf’ Bottel

Voor hele goede tuingrond zijn de ‘Tawny Tiger’ en de ‘Ilios’ rozen in een terracotta en een purperen kleur. Deze twee kan ik nog wel eens in mijn moestuin planten daar heb ik kleigrond.  Zal prachtig staan in een gemengde salade.

Tawny TigerRosa ‘Tawny Tiger’   ilios bloem Rosa ‘Ilios’

Ben je zelf ook op zoek naar een roos in de tuin kijk dan eens op de site van ‘De Bierkreek’, hierop vind je veel informatie over de soorten rozen en hoe te verzorgen. Je kan het natuurlijk ook altijd aan mij vragen, ik zoek het graag voor je uit.

 

Plant: Chenopodium

Chenopodium, Nederlandse naam: Ganzenvoet ‘chenos'(=van de gans) en ‘podion'(=voetje)

Eén plant van deze familie is voor de meeste onkruid, een paar broertjes/zusjes: een vergeten groente, weer andere familieleden zijn bekende kruiden bij oude volkeren van geheel Amerika en in de Mexicaanse en Caribische keuken en er is er zelfs één zo hip dat er door FAO (The Food and Agriculture Organization of the United Nations) een internationale jaar van is gemaakt.

Even voorstellen:

Melganzenvoet – Chenopodium album

Brave Hendrik – Chenopodium bonus-hendricus

Aardbeimelde – Chenopodium capitatum

Broccolimelde – Chenopodium berlandieri

Epazote – Chenopodium ambrosioides

Quinoa – Chenopodium quinoa  (2013, internationaal jaar van de quinoa)

Melganzenvoet komt bijna over de hele wereld voor. In Europa, Azie en Noord-Amerika werd de plant al in de prehistorie als voedselplant gebruikt. De zaden werden tot meel gemalen en het blad werd als spinazie gegeten, ze bevatten veel vit. C. Lees hier meer over de Chenopodium album: http://wilde-planten.nl/melganzenvoet.htm

Brave Hendrik is een zeer oude groente en wordt nu een vergeten groenten genoemd. De geplukte bladeren kunnen maar één dag bewaard worden. De jonge bladeren worden als spinazie gegeten.  De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en zeer sterk in aantal afgenomen. Lees hier meer over de Chenopodium bonus-hendricus: http://wilde-planten.nl/brave%20hendrik.htm

Aardbeimelde heeft een grote sierwaarde in de moestuin. Hiervan worden de bladeren gegeten. De schijnvruchtjes die op aardbeien lijken hebben weinig smaak maar ogen mooi en worden als decoratie gebruikt in o.a. salades. http://denieuwetuin.be/149-bijzonder-uit-zaad

Broccolimelde is een oude groenten van de Azteken https://www.vreeken.nl/2007/pages/web_zaden.php?page=web_zaden_detail&zoekwoord=060100

Epazote apart van geur en smaak, wordt in de Mexicaanse keuken veel gebruikt in combinatie met bonen. http://denieuwetuin.be/76-kruiden-eenjarig-heel-apart

Quinoa is de laatste jaren een hip gewas. Het wordt al duizenden jaren verbouwd in de Andes. De zaden worden vermalen tot meel. Het heeft een hoog voedingswaarde en bevat geen gluten. Lees hier meer over Chenopodium quinoa:  http://denieuwetuin.be/207-quinoa-algemeen

Deze zomer te bewonderen in de Polycultuurtuin van MergenMetz : verschillende Chenopodium soorten.  De vaste plant Brave Hendrik en de éénjarige Broccolimelde en Quinoa.

aarbeispinazie Aarbeimelde                               Quinoa Quinoa

broccolimelde Broccolimelde                           Chenopodium_bonus-henricus BraveHendrik

Plant: Lathyrus

Lathyrus

 

Lathyrus odoratus is deze maand, april, bij de bloemisten de bloem van de maand.

In mijn tijd als bloemist werkte ik in de maanden April en Mei veel met de heerlijk geurende lathyrus. De meest mooie boeketjes zijn er mee te maken. Vanwege de kleuren en geur zijn ze ook populair in bruidsboeketjes.

Mijn favorieten bruidsboeket combinatie in die tijd was een losgebonden boeket met lathyrus en trosroosjes aangevuld met vrouwenmantel, kleine blauwe alliums en zwarte duizendschoon of astrantia. Liefst de trosroos ‘Dorus Rijkers’, prachtige zalmroze open gevulde bloemen, mooie zware takken die licht overhangen. Lathyrus wordt meestal als korte bosjes aangeboden met een aantal bloemen eraan. Soms worden ze ook aangeboden ‘met rank’, deze takken zijn meestal iets langer en zijn mooi grillig om mee te werken.

Lathyrus behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae). De Nederlandse naam is pronk- of siererwt. Odoratus betekent ‘heerlijk geurend’ en verwijst vanzelfsprekend naar de geur van de bloemen.

Lathyrus odoratus

Behalve de eenjarige lathyrus odoratus zijn er ook verschillende lathyrus soorten als vaste plant voor in de tuin.

Lathyrus latifolius afkomstig uit Midden- en Zuid-Europa. De soort is zelf hechtend en groeit tot zo’n 2 meter. Geeft grote bloemen die ook als snijbloem geschikt zijn.

Lathyrus vernus is een echte voorjaarsbloeier. Van oorsprong komt hij uit de bossen van de Kaukasus en Siberië. Hier groeit de lathyrus vernus bijna overal en kunnen ook goed tegen een plekje in de halfschaduw.Ze worden niet hoger dan zo’n 30 cm en vormen na de bloei nette ronde bolletjes die lang frisgroen blijven.

Lathyrus rotundifolius is verwant aan de L. latifolius en komt uit Iran en O. Turkije. Hij kan zo’n 2 meter lang worden en bloeit in de rode kleur. Een sport hiervan is de Lathyrus rotundifolius ‘Tillyperone’ deze heeft een vleugje paars in het rood en geurt heerlijk. Hij groeit ook d.m.v. korte worteluitlopers dus groeit snel uit.

Lathyrus gmelinii is een oranjegeel bloeiende lathyrus uit Midden- en Zuid-Europa die robuust uitgroeit en zo’n 60 cm hoog wordt.

Lathyrus transsylvanicus komt uit de Karpaten (hooggebergte Midden-Europa) en wordt tussen de 50 en 100cm hoog. Het is een langzaam groeiende soort met bruingele bloemen.

Benieuwd hoe deze planten zijn kijk dan eens op de site van Hans Kramer van ‘de Hessenhof’. Deze bovenstaande vaste plant lathyrus zijn te koop op zijn kwekerij.  http://www.hessenhof.nl/al/l011.html

Er zijn ook een paar lathyrus soorten die, behalve mooie bloemen hebben, ook nog te eten zijn.

Lathyrus sativus in Italie wordt dit peulgewasje al eeuwen lang uit de natuur gegeten, Cicerchia marchigiana genoemd. Ze eten de kleine onrijpe peultjes en de rijpe zaden worden gegeten als (droog)erwtjes. Eet ze alleen niet vaker dan 1x per week en kook ze 30 min. Bij mij zijn ze favoriet vanwege de prachtige azuurblauwe bloemen.

Lathyrus sativus

Lathyrus tuberosus komt in heel Europa voor zelfs in Nederland. De soort bloeit in Juli/Augustus met lila bloemen die ook heerlijk geuren. Dit soort wordt ook wel de aardakker genoemd. Je kan ze vinden aan de randen van akkers en wegen. De plant verspreidt zich door een wortelstok met kleine eetbare knolletjes. Hij wordt zo’n 30 tot 90 cm hoog.

Lathyrus tuberosus

Alle lathyrus soorten, of ze nu geuren of niet of je ze kan eten of niet, horen thuis in de tuin vanwege het feit dat ze uitstekende stikstofbinders zijn. Dus zoek je een bemestingsplant zet dan Lathyrus in je tuin.

 

Plant: Allium – Look

Allium, in Nederland Look genoemd, komt verspreid voor in gematigde streken van het noordelijk halfrond.  Het geslacht Allium bestaat uit zo’n 800 tot 1000 species en cultivars. Vele soorten allium hebben ondergronds een bol maar andere soorten vormen een verdikte wortel (schacht). De kleinbollige alliums maar ook de alliums die een verdikte wortel vormen, zijn zeer geschikt voor verwildering. De alliums met grovere bollen kunnen meerdere jaren in de grond blijven.

Alliums hebben een goed gedraineerde grond nodig. De meeste vragen een zonnige plek maar sommige kunnen in de halfschaduw groeien. Alliums bloeien meestal in de voorzomer en kunnen goed gecombineerd worden in de tuin. De soorten variëren in hoogte van 10cm tot 1,5M.

Behalve de sierwaarde van vele alliums kan je veel look soorten ook eten zoals: de ui (Allium cepa), knoflook (Allium sativum),  prei (Allium porrum) en de bieslook (Allium schoenoprasum) en de in ons land verwilderde Daslook (Allium ursinum).

Allium ursinum

Andere mooie kleinbloemige looksoorten die, zowel mooi en makkelijk in de tuin groeien, als lekker zijn om te eten zijn bijv.: Allium cernuum, Allium moly,  Allium carinatum, Allium tuberosum (knoflook bieslook of chinese bieslook) en Allium triquetrum (Driekantig look).

.

Allium cernuumAllium molyAllium carinatumAllium tuberosumAllium triquetrum

 

Zet ook eens de oerprei  (Allium ampeloprasum var. bulbiferum) in je border of de St.Jans ui (Allium fistulosum var. bulbifera) en de Stengelui (Allium fistulosum). Lekker en mooi! Vooral in een eetbare tuin mogen verschillende soorten allium niet ontbreken

Allium fistulosum

Plant: De eetbare tuin

De eetbare tuin.

Afgelopen jaar is mijn belangstelling voor een eetbare tuin gegroeid. Onder andere door mijn deelname aan de Sonsbeekmarkt van Arnhem waar ik met kruiden , eetbare planten en bloemen stond. Daar merkte ik dat er bij meer mensen een groeiende interesse is naar het zelf kweken van groenten, kruiden en eetbare bloemen.
Je kan natuurlijk een moestuin/volkstuintje huren en daar jaarlijks je groenten , kleinfruit en kruiden op kweken.  Heb je zelf een tuin waarom zal je dan een stuk grond huren? Je eigen tuin is prima in te richten met groenten, fruit en bloemen. Een tuin die niet alleen mooi is maar ook nog eens voedsel levert. Zelfs op een balkon of dakterras kan je al heel ver komen.
Tot ongeveer midden vorige eeuw was het, voor de meeste mensen, heel normaal om zelf je groenten en fruit te kweken. Siergewassen werden alleen aan de rand geplant. Traditioneel werden en wordt er in moes- en volkstuin in rechte lijnen gekweekt. Om uitputting van de grond en voorkomen van ziektes word er gebruik gemaakt van wisselteelt.
Toch kan het door elkaar heen planten van groenten, kruiden en bloemen een gunstige werking op elkaar hebben. In Engeland bevat de traditionele cottagetuin een mix van bloemen en groenten die vaak lukraak door elkaar lijken te staan. In Frankrijk word zo’n tuin Jardin potager genoemd, vaak zijn die groter , met meer ordening en lijnen. Ook hier hebben de bloemen, fruit en groenten een positieve invloed op elkaar.  De laatste tijd kom je steeds vaker een eigentijdse variant tegen: de eetbare tuin. In deze tuinen zijn overal functionele gewassen gezaaid en geplant, bijna alles kan je eten of zijn geplant om nuttige insecten aan te trekken.
Het verbouwen van verschillende soorten eetbare gewassen wordt polycultuur genoemd. Bij polycultuur worden planten verbouwd die nuttig zijn voor hun ecologische habitat en er tegelijkertijd hun voordeel uit halen. Het bekendste voorbeeld is ‘De 3 Zusters’, de landbouwtechniek waarbij Indianen in Noord-Amerika bonen, mais en courgette of pompoen op één veld verbouwden.  De bonen groeiden rondom de mais de hoogte in en de courgette bleef laag. De bonen gaven de mais stikstof, de maïsstengels deden dienst als stokken voor de bonen en de courgette weerde het onkruid en zorgde dat de grond meer vocht vasthield.
Polycultuur  heeft meerdere voordelen. Door de diversiteit aan gewassen krijgen ziekten minder kans. Doordat de grond helemaal bedekt is, houdt de bodem meer water vast. En de gevarieerde beplanting trekt verschillende diersoorten aan, waardoor de biodiversiteit ter plekke toeneemt.
Ga zelf ook aan de slag in je eigen tuin kijk of in je tuin plaats is voor eigen kweek van groenten, kruiden of kleinfruit. Veel kan in potten gekweekt worden of als je het groter aan wil pakken haal wat beplanting, gazon of tegels uit de tuin en plant daar je eetbare gewassen.
 

Sonsbeekmarkt, 7 oktober

Wat een prachtige dag gisteren op de Sonsbeekmarkt.Een kraam vol met heerlijke kruiden, violen, mooie potten met veldsla, amsoy, mooie artisjokken en geurende kruiden kransen.

Plaats op je tuintafel eens een paar potten met violen en leg er een paar pompoenen bij. Wat ook leuk staat en lekker, is een schaal of pot met veldsla of gemengde pluksla op de tuintafel. Potten met kruiden zoals Rozemarijn, Tijm en Salie maken het af.

Plant : Eetbare planten en bloemen

Thee kruiden en bloemen

Kruiden zijn bekende smaak makers in onze keuken, bijna iedereen gebruikt ze en het lekkerst is als je ze vers uit je eigen tuin haalt. Het gebeurt ook steeds vaker dat er met verse kruiden thee getrokken word, bekend is natuurlijk het gebruik van Munt.

 Mentha spicata

Andere bekende zijn: Kamille, Salie, Bergamot, Venkel en Verveine (Citroenverbena).

In ‘de Seasons’ Tuinen van dit voorjaar/zomer staan lekkere thee mixen met ingrediënten die vers uit je (moes)tuin komen. Bijvoorbeeld een zomer thee met Aardbeien,Engelwortel, blaadjes van een Bosaardbei en Rabarber. Een rustgevende thee met Kamille, Hop, Lavendel, Verveine, Salie en Citroenmelisse.

De meeste van deze planten zijn ook prachtige tuinplanten en kunnen goed gecombineerd worden in je tuin. Engelwortel, Rabarber en Hop vragen wel veel ruimte in een tuin en de verschillende Munt soorten hebben de neiging te gaan woekeren maar zijn uitstekend in een pot te kweken. Bergamot (Monarda citriodora) is niet alleen de bekende smaakmaker van de Earl Grey thee maar ook een tuinplant met mooie zomerse bloemen.

.

Ik heb geen ervaring met eigen kruidenthee mixen, maar ben altijd geïnteresseerd in wat ik nog meer kan doen met planten uit de tuin.

Peter Bauwens heeft al meerdere boeken over eetbare planten gepubliceerd. Waaronder ‘Thee uit eigen tuin’. Peter heeft samen met Kathelijne Thiers een kleine kwekerij in de Klinge België: ‘De Nieuwe Tuin’. Ze werken daar aan een selectie van buiten-gewone eetbare planten. http://www.denieuwetuin.be

Wil je ook thee uit eigen tuin? Lees dan eerst wat artikelen of boeken hierover want het werken met kruiden is niet altijd onschuldig. Kant en klare thee mixen zijn ook volop te koop bij o.a. biologische winkels of bij http://www.het-theekamp.nl/

Zondag 8 juli kan je Bloemen In de tuin met o.a. Theekamp vinden op de Sonsbeekmarkt van 11:00 tot 18:00. Ik met een aantal kruidenplanten, geschikt voor de tuin en thee en Theekamp met hun kruidenmixen.