Home » Permacultuur

Tag: Permacultuur

Smaakvolle planten voor je tuin

Zaterdag 23 juni ben ik natuurlijk aanwezig bij het leuke tuinevenement van Mergenmetz, Het St. Jansfeest. St. Jan is een belangrijke datum voor de natuur en tuin en wordt gevierd rond de langste dag. Wie St. Jan was lees je hier .

Welke planten neem ik mee?

Voor verkoop op 23 juni neem ik een aantal mooie en smaakvolle planten mee. Bijna allemaal vaste planten, eigen biologisch kweek en een paar smaakvolle 1- jarige.

Agastache cana ‘Heather Queen’- Dropplant
Apios americana – Amerikaanse grondnoot
Campanula lactiflora – Klokjesbloem
Hablitzia tamnoides – Kaukasische rankspinazie
Ligusticum scoticum – Schotse lavas
Mertensia maritima – Oesterblad
Salsola soda – Monniksbaard, Italiaanse zeekraal of Agretti
Silaum silaus – Weidekervel voor natte voedselrijke grond
Oxalis tuberosa – Oca
Tagetes minuta – Huacatay, Black Peruvian Mint
Zingiber mioga – Mioga gember

Tot zaterdag 23 juni op het St. Jansfeest van Mergenmetz!

De Eetbare Siertuin 5 jaar later

Mergenmetz en de start van de Eetbare Siertuin

In 2012 las ik op de site van Mergenmetz het verhaal van hun nieuw aan te leggen eetbare bostuin. Hierin vroegen ze, na afzeggen van anderen, of er iemand kon meedenken aan een beplantingsplan. Ik heb hierop gereageerd en na een gesprek ben ik het avontuur aangegaan. Hoe de start verder gegaan is kan je hier lezen.

Het beplantingsplan

De winter van 2012-2013 heb ik gewerkt aan het beplantingsplan, rekening houdend met de ligging van de tuin, de grondsoort en de voor mij nog nieuwe permacultuurprincipes. In De Eetbare Siertuin van Mergenmetz ben ik uitgegaan van een ontworpen ecosysteem gebruikmakend van meerjarige, eetbare planten. Behalve eetbaar groeien er ook heilzame planten en nutsplanten. Nutsplanten zijn, in deze tuin, planten die stikstof binden of diep wortelen en zo mineralen uit de diepere grondlagen naar boven brengen. Door mulchen met deze planten of na afsterven in de herfst komen deze stoffen vrij voor de andere planten in de tuin.

Plantenlijsten en combinaties maken

Op papier kwam daar een plantenlijst uit waarna ik het beplantingsplan verder ben gaan uitwerken. Met het maken van plantcombinaties moet er rekening gehouden worden met de groeiomstandigheden zoals lichtbehoefte, groeiwijze van planten zoals polvormig, zodevormig, uitlopers e.d. De keuze van grondsoort is een gegeven. Verder waren er natuurlijk richtlijnen van Buro Harro waar rekening mee gehouden moest worden. Waar konden bijv. bomen en struiken staan en welke hoogte van beplanting op sommige plekken i.v.m. bijv. zichtlijnen.

Uitgangspunt plantcombinaties

Mijn uitgangspunt voor de plantcombinaties is om zoveel mogelijk tuinplanten uit land van oorsprong bij elkaar te zetten. Dus Aziatische planten, Mediterrane planten, planten uit Midden- Amerika, Europese en natuurlijk, onze inheemse beplanting. De geselecteerde planten zijn dus allemaal geschikt op zandgrond in zon of halfschaduw. De hoeveelheid schaduw voor de echte bosbeplanting is beperkt en een voldoende humuslaag om vocht vast te houden begint nu na 5 jaar pas een beetje te ontstaan. We hebben bij aanvang geen tot weinig grondverbetering toe gepast, ook al stond er in de vorige oude tuin grote groepen rododendron en taxus die nagenoeg geen humus opleveren. Hier hadden we achteraf meer rekening mee kunnen houden.

Bomen en Heesters

Er groeien nu zo’n 63 soorten bomen en struiken in de tuin. Ze zijn allemaal goed aangeslagen en groeien redelijk tot goed. Benieuwd welke? Kijk hier. Omdat de Eetbare Siertuin groot is (zo’n 1500m2 ) kunnen hier aardig wat bomen en struiken geplant worden. In een aantal oude grote bomen laten we klimmers groeien. Wij hebben hiervoor gekozen om zo een natuurlijke uitstraling van de tuin te houden. In je eigen tuin kan dit natuurlijk prima een trellis of pergola zijn.

Geen bos nodig om een eetbare tuin te maken.

Vaste planten

In de tuin is de hoeveelheid vaste planten met 1- en 2-jarige, qua aantal het grootst, 142 soorten. Je hoeft echt geen bos aan te planten om aan permacultuur te doen. Eetbare planten kunnen ook hun oorsprong hebben van de Prairie, Steppe of Bloemenweide. Zelfs in de bergen en langs de kust groeien heerlijke eetbare vaste planten. De natuurlijke groeiplek en groeiomstandigheden van planten kan je veel informatie geven over of deze planten bij jou in de tuin kunnen groeien. Met de juiste plant op de juiste plek tuinier je met de natuur mee.

Onderhoud

Met de natuur mee tuinieren houdt niet perse in dat je geen onderhoud hoeft te plegen. Juist in het begin was ik daar meerdere dagen per week mee bezig. De beplanting was nog niet sluitend en bepaalde inheemse kruiden, kruiden die we eigenlijk niet in de eetbare tuin willen hebben, groeide net wat harder dan de ingeplante beplanting. Zo was er een overschot aan kweekgras, pispot, schapenzuring, kleefkruid, en zevenblad. Ik weet het, allemaal eetbaar of nuttig maar hun groeikracht is net wat te heftig ten opzichten van de andere planten. Wekelijks met de hand eruit halen voordat ze in bloei komen is nog steeds een terugkerende bezigheid. De plek waar deze planten wel mogen groeien is in het inheemse gedeelte en in de ruigte langs de randen van de tuin. Gelukkig is de Eetbare Siertuin daar groot genoeg voor.

Waar komen de planten uit de Eetbare Siertuin vandaan?

De meeste bomen en heesters komen van Plantentuin Esveld, een aantal van kwekerij Bulk en Lowgardens nurseries. De vaste planten van Kwekerij De Hessenhof, Puur Aroma. Een aantal niet gangbare vaste planten heb ik in de loop van de jaren zelf op gekweekt. Sowieso zaai ik ieder jaar weer interessante 1-jarige voor de herboristen of als nieuw uit te proberen eetbaar gewas. Zo hebben we al eens Quinoa, Sorghum, Landwier, Chia en Teff in de tuin gehad. Voor deze 1-jarige hebben we een apart stuk van de tuin gereserveerd. 1-jarige die zich zelf uitzaaien en de winter door komen mogen in de hele tuin staan.

Na 5 jaar

De komende jaren zal ik minder actief in de Eetbare Siertuin zijn en zal mijn rol meer begeleidend worden. Het opkweken van nieuwe eetbare vaste planten blijf ik voor de tuin doen. Wil jij helpen in deze interessante eetbare siertuin vol met permacultuur gewassen? Neem dan contact op met Norbert Mergen.
Wil je meer te weten komen over welke planten allemaal eetbaar zijn of wil je zelf een beplantingsplan met eetbare vaste planten. Volg dan eens een workshop ‘Maak je siertuin eetbaar’ of bel me eens voor afspraak. Anthonetta van Bergenhenegouwen 06-53573526

LENTeMARKT 5 mei 2018

 

Komende zaterdag is er weer een LENTeMARKT in Warmoes de historische tuinderij in Lent. Ik sta er ook dit jaar weer met mijn smaakvolle planten voor je eetbare siertuin. Welke?

Plantenlijst voor de LENTeMARKT.

Alle planten zijn meerjarig vaste planten voor in de tuin. De meeste zijn eetbaar, een enkele zoals wede wordt als verfplant gebruikt. Ben je op zoek naar de Chinese mahonieboom, de oca, mitsuba of een zeekool? Ik neem ze mee. Klik hier voor de hele lijst.

Tot zaterdag op de LENTeMARKT in Lent. Je vindt me vooraan bij de ingang, kraam nummer 3. Andere deelnemers vindt je hier.

 

 

Aanbod planten St. Jansmarkt zaterdag 24 juni

St. Jansmarkt bij Mergenmetz

Zaterdag 24 juni organiseren Mergenmetz en Bloemen in de tuin weer een St. Jansmarkt.  Sint Jan is een belangrijke datum voor de natuur en tuin. Sint Jansdag was vroeger een algemeen erkende feestdag. In deze periode hadden de tuinders en boeren tijd om feest te vieren. De avond ervoor werden “Sint Jansplanten” gerooid : Sint Janskruid, Artemisia-Bijvoet, Verbena-IJzerkruid, allemaal planten met een bijzondere kracht. Hiervan werden Sint Janskronen gevlochten en boven de huisdeuren gehangen. Deze kransen werden gezien als machtige tover- en liefdesmiddelen. Een aantal van de kruiden werden ook gebruikt voor hun heilzame werking. In de natuur lopen rond Sint Jan volgroeide bomen en struiken vaak opnieuw weer uit : de zogenaamde “Sint Jansloten”. De asperge mag na Sint Jan niet meer gestoken worden en de rabarber niet meer geplukt.

Onze gasten

Op deze dag komen Peter Vanlaerhoven van Lowgardens nurseries, Herboriste& Wildplukster Marion de Kort, Cokkie van Leeuwen van Frutti Confetti en Herboriste Elvira van Tinteren vertellen over hun planten en kruiden met hun heilzame en/of smaakvolle werking.  Norbert kan je alles vertellen over zijn schitterende moestuin en ik, Anthonetta, zal bij voldoende aanmelding, een rondleiding geven in De Eetbare Siertuin. Meer info over onze dag vind je hier op de site van Mergenmetz.

Welke planten neem ik mee

Voor de eetbare siertuin neem ik zaterdag 24 juni weer een aantal smaakvolle planten mee. De meeste zijn meerjarige, vaste planten en passen prima in een border in combinatie met andere tuinplanten.

Chenopodium bonus-hendricus – Brave Hendrik
Gynostemma pentaphyllum – Onsterfelijkheidskruid of Jiaogulan
Hablitzia tamnoides – Kaukasische rankspinazie
Lavandula multifida- Bonenkruidlavendel
Tropaeolum tuberosum- Mashua
Malva sylvestris- Groot kaasjeskruid
Myrica pensylvanica – Wasgagel
Oxalis tuberosa – Oca
Plantago major ‘Purpurea’ – Roodbladige weegbree
Potentilla anserina – Zilverschoon
Sanguisorba minor – Kleine pimpernel
Silybum marianum – Mariadistel
Sium sisarum – Suikerwortel, Skirret
Toona sinensis –  Chinese mahonie
Verbena officinalis – IJzerhard

Tot zaterdag! Anthonetta van Bergenhenegouwen

 

 

 

 

 

 

Plantenverkoop zaterdag 20 mei

Plantenverkoop

Zaterdag 20 mei is er bij Mergenmetz een ‘plantjesmarkt’. De IJsheiligen zijn het land uit en alles mag buiten uitgeplant worden. Dit zijn de planten tijdens onze plantenverkoop.

Voor de moestuin

  • een aantal courgetteplanten,
  • Oca,
  • Yakon,
  • Mashua,
  • Sorghum
  • Zwarte kerstomaten: ‘Black Cherry’

Voor De Eetbare Siertuin

Vaste planten:

  • Allium roseum, roze bloeiend uitje, eetbare bloem, blad en broedbolletjes.
  • Angelica archangelica, engelwortel
  • Brave Hendrik
  • Dragon
  • Hablitzia, kaukasische rankspinazie. Eetbaar blad en jonge scheuten. Klaarmaken als spinazie.
  • Mentha spp. , Munt assorti
  • Plantago major ‘Purpurea’, roodbladige weegbree. Jong blad in sla en bloemknopjes zijn eetbaar
  • Potentilla anserina, zilverschoon. Levert eetbare knollen.
  • Sium sisarum, suikerwortel is een meerjarige plant waarvan in het najaar/ winter de dunne wortels geoogst worden.

Heesters:

  • Catalpa ovata, goede bijenplant. Eetbare bloemen en peulen
  • Eleutherococcus sieboldianus. Ukogi,Familie van Ginseng. Krachtwortel. Het jonge blad wordt gegeten en van de gedroogde bladeren is een thee te maken.
  • Myrica pensylvanica. Wasgagel, vervanger voor laurier
  • Rubus spectabile ‘Olympic Double’, Mooie sierheester met kleine oranje braampjes.
  • Ribes malvaceum, een ribes waarvan het blad in kruidenthee wordt gedaan. Heel lekker met munt.
  • Schisandra spenanthera. Mooie klimmer met pittig smakende oranje bloemen. Het jonge blad is lekker op een broodje kaas.
  • Toona sinensis, de Chinese mahonieboom. Blad smaakt naar uiensoep.
  • Xanthoceras sorbifolia, Chinese kastanje een sierlijk witbloeiende heester waarvan de zaden gegeten worden.

 

Trachystemon orientalis

Wildpluk buitenland kan tuinpluk worden.

Behalve in Nederland wordt er in andere landen om ons heen natuurlijk ook in het wild geplukt. De mensen daar hebben nog veel kennis over de te eten en te vinden planten, kruiden en paddenstoelen. Vaak zijn dat dezelfde planten en kruiden als hier in Nederland, afhankelijk van de aanwezige grondsoort en groeiomstandigheden. Paardenbloemen, zuringsoorten, brandnetel, duizendknoop soorten, enz. overal groeien ze wel en worden ze geplukt en gegeten. Mijn interesse gaat uit naar planten die daar oorspronkelijk groeien en gegeten worden. Planten die daar bekend zijn als eetbaar maar hier vaak alleen maar als een tuinplant. Planten uit Turkije, de Balkan, of nog verder naar het oosten tot aan China en Japan toe.

Al lezend kwam ik een aantal planten tegen die in het voorjaar in Turkije geoogst worden en o.a. op de markt in Istanbul en andere plaatsen rond de zwarte zee worden aangeboden. Deze planten zijn rijk aan antioxidanten. Behalve de bij ons bekende Klein Hoefblad (Tussilago farfara), Papegaaienkruid ( Amaranthus retroflexus) en de Schapenzuring ( Rumex acetosella) kwam ik ook de Trachystemon orientalis tegen.

 Trachystemon orientalis

Trachystemon orientalis, in blad
Trachystemon orientalis, in blad

De Trachystemon is een plant uit de Borage familie en hier bekend als een bosplant die, op schaduw en halfschaduw plekken in de tuin, grote vlakken kan vullen met z’n grote blad. Ze bloeien in april en mei, als het blad net uitloopt, met mooie blauwe bloemen. De plant wordt zo’n 40 cm hoog. De Engelse naam is Abraham-Isaac-Jacob, (rare naam voor een plant maar gegeven vanwege het feit dat de kleur van de bloemen veranderd naarmate ze uitbloeien.) of Oosterse Borage. Van oorsprong afkomstig uit Bulgarije, Turkije en Georgië maar inmiddels, geïntroduceerd als tuinplant (1868) of meer recentelijk, meegenomen door immigranten als groente. De plant komt in Engeland en Duitsland al op verschillende plekken verwilderd voor. Of de Trachystemon in Nederland al buiten de tuinen gesignaleerd is, is niet bekend.

Trachystemon orientalis, jonge scheuten
Trachystemon orientalis, jonge scheuten

In Turkije word de plant plaatselijk verschillend benoemd o.a. Hodan, Galdirek, Kaldõrõk of Kalduruk. De gegeten delen zijn de bloemscheuten, de wortelstokken, het blad en de bloemen. De plantdelen worden zowel gekookt als gebakken in olie en met eieren gegeten. De wortelstokken (rizomen) en de bloemen worden ook wel ingemaakt.

Trachystemon  orientalis, bloem
Trachystemon orientalis, bloem

(foto’s: Wikipedia)